Başlangıç

e-Müstahsil Makbuzu Nedir?

e-Müstahsil Makbuzu'nun kapsamı, belge tipi, XML yapısı ve belge yaşam döngüsü.

Temel Kavram

e-Müstahsil Makbuzu, bir işletmenin KDV mükellefi olmayan çiftçilerden tarımsal ürün satın aldığında düzenlediği elektronik vergi belgesidir. Alıcı: sebze, meyve, tahıl veya hayvansal ürün üreten, KDV mükellefiyeti bulunmayan çiftçiler.

GİB kategorisinde e-Arşiv Belgesi (EARSIVBELGE) olarak sınıflandırılır; UBL-TR standardında, teknik olarak UBL CreditNote belge tipiyle üretilir ve GİB'e raporlanır.

💡 Örnek: Bir gıda toptancısı, tarlasından topladığı domatesleri satan bir çiftçiden ürün alıyor. Çiftçi KDV mükellefi olmadığı için fatura kesemiyor → toptancı çiftçi adına e-Müstahsil Makbuzu düzenler.

Belge Tipi

Belge tipi, makbuzun GİB ve UBL tarafındaki kimliğini belirler; kullanılan değer ürünün teknik ayrım noktasıdır.

Tip	İş Anlamı
`MUSTAHSILMAKBUZ`	Çiftçiden tarımsal ürün alımı için kullanılan e-Müstahsil Makbuzu belge tipi

İki Ayrı XML

Belge XML'i ve rapor XML'i aynı sürecin farklı çıktılarıdır; biri belgeyi temsil eder, diğeri dönemsel bildirimi taşır.

XML	Amaç	Standart	Üretim
UBL XML	Her belge için — imzalanır, saklanır	UBL 2.1 CreditNote	Anlık
GİB Rapor XML	Dönemdeki tüm belgelerin toplu GİB bildirimi	e-Arşiv XSD	Periyodik

Teknik Kimlik

Aşağıdaki iki alan belge türünü tanımlar ve her e-Müstahsil Makbuzu isteğinde aynı değerleri taşır:

Alan	Sabit Değer
`ProfileId`	`EARSIVBELGE`
`CreditNoteTypeCode`	`MUSTAHSILMAKBUZ`

Belge Yaşam Döngüsü

Makbuz yaşam döngüsü, entegratörün gönderdiği verinin platformda XML üretimi, imza ve rapor hazırlığına nasıl ilerlediğini gösterir.

İptal Akışı

İptal akışı, belgenin mevcut durumuna göre platformun hangi işlemi kabul edeceğini ve hangi durumda süreci durduracağını görünür kılar.

Oluşturma Yöntemi

Bir makbuz, tam alan listesini içeren bir JSON gövdesiyle AddOutgoingCreditNote endpointine gönderilerek oluşturulur. Bu rehberin geri kalanı bu JSON akışına odaklanır; endpoint referansındaki diğer oluşturma yolları için Entegratör API Endpoint Referansı sayfasına bakabilirsiniz.

Planlanan değişiklik: GİB zorunluluğu ve VBT aktivasyon duyurusundan sonra bu akışa bir SMS doğrulama adımı eklenecektir; mevcut akış bu duyuruya kadar değişmeden devam eder. Bkz. SMS Doğrulamalı Gönderim.